व्हीएस न्यूज - क्रिकेटच्या एका फॉर्मेटमध्ये आयपीएलला पाहिले जाते, पण वास्तविक आयपीएलला बिझनेस म्हणूनच सुरू करण्यात आले, आयपीएलकडे फ्रेंचाइजीने देखील सुरुवातीपासून फक्त व्यवसाय म्हणूनच पाहिले आहे. क्रिकेट जगताला आयपीएलच्या माध्यमातून कॉर्पोरेट जोडण्यात आले. तसे हे सर्व सामान्य माणसाला सहज समजणार नाही, यासाठी हे समजून घेतले पाहिजे की, करोडो रूपये खर्च करून, त्याची वसूली आणि त्यानंतर पुढची कमाई आयपीएल संघ मालक कशी करून घेतात.
कॉर्पोरेट इंडियाला आयपीएलने सर्वात आधी स्पॉन्सर्ससाठी प्रेरित केले, कॉर्पोरेटकडून कधी प्लेअर्सच्या टीशर्टवर कंपनीचा लोगो लावण्यासाठी पैसे दिले जात नव्हते. पण आता यासाठी मोठा रक्कम मोजली जात आहे. यासाठी आंतरराष्ट्रीय तसेच भारताच्या तमाम मोठ्या कंपन्या स्पॉन्सर करतात. ६० ते ७० टक्के आयपीएल संघाचा एकूण कमाईचा पैसा हा मीडिया राईटस मधून येतो. मीडिया राईटस म्हणजे आयपीएलचे प्रसारण करणाऱ्या चॅनेल्सकडून ते पैसे संघाला त्या संघाच्या परफॉर्मनुसार दिले जातात. टेलिव्हिजन चॅनेल्स आणि स्पोर्टस वेबसाईटचा यात समावेश आहे.
मोठ्या प्रमाणात पैसे लाईव्ह स्ट्रिमिंगसाठी देखील घेतले जातात. या पैशांचे वाटप संघाच्या जय-पराजयवरून जे रँकिंग होते, त्यावर संघाला पैशांचे वाटप केले जाते. जेवढे संघाचे रँकिंग चांगली तेवढा जास्त पैसा त्या संघाला मिळतो. फ्रेंचाईजी स्टेडियम तिकीट विक्रीपासून मोठी कमाई करते, संघाचा मालक तिकिटाचा दर ठरवत असतो, आयपीएल संघाचा महसुलाचा १० टक्के भाग, मॅचच्या तिकीट विक्रीतून येतो. संघाचा मालक आणि खेळाडू बक्षिसाची रक्कम वाटून घेतात, आयपीएलच्या प्रत्येक सामन्यात रोख रक्कम बक्षिस म्हणून दिली जाते. ४७ कोटी बक्षिस म्हणून २०१७ मध्ये देण्यात आले होते. बक्षिसाची मोठी रक्कम चॅम्पियन्स संघाला मिळते.
आयपीएल संघाच्या मालकांना ब्रॅण्ड स्पॉन्सरशीपच्या माध्यमातून मोठी कमाई होते, फ्रेचायझी ब्रॅण्डसोबत सिझनचा करार करून त्यांच्या लोगोला संघाच्या किट आणि जर्सीवर जागा देतात. स्टेडियमच्या बाऊंड्रीवर लावण्यात येणाऱ्या जाहिराती, लांबी-रूंदी आणि दर्शनी भागाप्रमाणे विकल्या जातात. संघाच्या जर्सीच्या फ्रंट आणि बॅकवर लोगो छापून, सर्वात मोठी स्पॉन्सरशीप चुकवावी लागते. एकूण कमाईचा स्पॉन्सरशीपचा भाग २० ते ३० टक्के असतो. आयपीएलच्या या नव्या मंचावर नवीन ब्रॅण्ड खूप पैसा खर्च करतात, चीनी मोबाईल कंपनी ओप्पो याचे एक ताज उदाहरण आहे. भारतात क्रिकेट संघाच्या कपड्यांवर लोगोसाठी कंपनीने खर्च केला. त्यांनी हा अधिकार १ हजार ७९ कोटी रूपयात खरेदी केला. भारतात मजबूत पाय रोवण्यासाठी चीनी कंपनी वीवोने आयपीएलच्या माध्यमातून ७६८ कोटी लावले.